Tachykardia – przyspieszone bicie serca

Terminem tachykardia określa się przyspieszone bicie serca. Tachykardię może wywołać nadmierny wysiłek fizyczny, stres lub strach, silne zdenerwowanie lub nawet wypicie zbyt mocnej kawy. Czasem tachykardia towarzyszy gorączce, niedociśnieniu. Jednakże tachykardia może być również groźną dla życia arytmią.

Tachykardia oznacza przyspieszone bicie serca, które uderza z częstotliwością powyżej 100 uderzeń na minutę. Uczuciu kołatania serca mogą towarzyszyć takie uciążliwe dolegliwości jak duszności, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, nadmierne pocenie się, a nawet utrata przytomności.
Gorączka, wysiłek fizyczny, alkohol, silne emocje przyśpieszają bicie serca, ale dopóki nie przekracza ono istotnie 100 uderzeń na minutę, a rytm pracy jest miarowy, nie ma podstaw do niepokoju. Przyśpieszona akcja serca w takich sytuacjach to rzecz naturalna.

Tachykardia to szybki rytm serca, inaczej nazywany częstoskurczem lub tachyarytmią.
O tachykardii mówimy, kiedy rytm w stanie spoczynku jest szybszy niż 100 uderzeń/minutę. Niekiedy tachykardia pojawia się w czasie wysiłku lub emocji, kiedy serce fizjologicznie przyśpiesza do wartości ponad 100 u/min, wtedy rozpoznanie nie opiera się tylko na częstości rytmu, a na zmianie rodzaju rytmu na patologiczny, który można zaobserwować dopiero na EKG. Podczas tachykardii, impulsy pobudzające skurcze serca nie są wytwarzane w węźle zatokowym, ale pochodzą z innych miejsc w sercu. Szybkie i często chaotyczne skurcze nie pozwalają na prawidłowe napełnianie się komór krwią pomiędzy skurczami, co skutkuje zmniejszeniem wydolności serca, a w skrajnych przypadkach powoduje całkowite zatrzymanie krążenia.

Wiele komórek mięśnia serca potrafi wytwarzać impulsy elektryczne, jednak częstość tych impulsów jest bardzo mała 30-40 u/min. Aktywność taka pojawia się jako rytm zastępczy w razie braku prawidłowego rytmu z węzła zatokowego. Podczas tachykardii, niektóre komórki serca zaczynają wytwarzać impulsy znacznie szybciej niż węzeł zatokowy i „przejmują” kontrolę nad rytmem serca. Częstość rytmu może dochodzić wtedy nawet do 600 uderzeń /min.
Najczęstszymi przyczynami tachykardii są:
niedotlenienie mięśnia serca (np. choroba wieńcowa, niewydolność serca)
przerost mięśnia serca (tzw. kardiomiopatia)
wady strukturalne serca (np. dodatkowe drogi przewodzenia, niedomagania zastawek)
przebyty zawał serca (blizny pozawałowe)
nadciśnienie tętnicze
naturalny proces starzenia powodujący zmiany degeneracyjne
inne czynniki np. działanie niektórych leków, choroby tarczycy, zaburzenia elektrolitowe, używki

Gdy serce galopuje jak oszalałe, czasami dodatkowo gubiąc rytm, może to mieć charakter patologiczny. Wówczas tachykardię częściej nazywa się tachyarytmią. Gdy jej źródło znajduje się w przedsionkach, określa się ją mianem nadkomorowej, w komorach – komorową. Może mieć charakter napadowy lub trwały. Czasami objawy tachyarytmii są łagodne, kiedy indziej zaś dokuczliwe. Chorzy na ogół uskarżają się na szybkie lub szybkie i niemiarowe bicie serca. Jeśli arytmia powoduje utratę stabilności hemodynamicznej, czyli zdolności serca do pompowania wystarczającej do prawidłowego funkcjonowania organizmu ilości krwi, mogą wystąpić także zawroty głowy, mroczki przed oczami, duszności, krótki oddech, uczucie osłabienia. Zdarza się, że występuje ból w klatce piersiowej za mostkiem, dochodzi do omdleń, utraty przytomności. Bardzo szybkim rytmom, nawet krótkotrwałym, towarzyszy strach, niepokój, rozdrażnienie, zdenerwowanie.

W zależności od rodzaju i miejsca powstawania tachykardii, objawy mogą być bardzo zróżnicowane. Najczęściej obserwowane to:
palpitacje serca, przeskakiwanie rytmu
nierówne, szybkie bicie serca
duszność, szybki płytki oddech
osłabienie, zawroty głowy
omdlenie lub utrata przytomności
ból w klatce piersiowej za mostkiem
uczucie strachu, zimny pot

Czasem tachykardia nie daje żadnych objawów, albo objawy są tak łagodne, że są ignorowane. Niestety nie jest to rzadki przypadek, kiedy pacjenci dowiadują się o tachykardii dopiero kiedy pojawią się powikłania (np. udar przy migotaniu przedsionków)

Chociaż tachyarytmie nadkomorowe na ogół nie stanowią bezpośredniego zagrożenia życia, nie należy ich lekceważyć. Mogą bowiem prowadzić do udaru mózgu (zwłaszcza migotanie przedsionków, o którym pisaliśmy w styczniu), gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego i zapaści, a długofalowo – do niekorzystnych zjawisk w mięśniu sercowym. Zdarza się też, że inicjują trzepotanie lub migotanie komór, jeżeli arytmia przewodzona jest do nich w sposób niekontrolowany. Tachyarytmie nadkomorowe mają wiele przyczyn. U młodych, mających zdrowe serce osób mogą być związane z niestabilnością układu hormonalnego, nadpobudliwością emocjonalną, u starszych natomiast – ze zmianami degeneracyjnymi w sercu. Powodują je schorzenia układu krążenia (np. choroba wieńcowa, nadciśnienie, blizny pozawałowe, wady zastawek), dodatkowe drogi przewodzenia impulsów elektrycznych, a także zaburzenia hormonalne, choroby płuc.

Najczęstszym typem tachyarytmii nadkomorowej jest migotanie przedsionków, czyli szybka (ponad 350 skurczów na minutę) i chaotyczna praca przedsionków. Podobną sytuacją jest trzepotanie przedsionków, z nieco wolniejszym i częściowo regularnym rytmem. Może wystąpić także częstoskurcz nawrotny w węźle przedsionkowo- komorowym (AVNRT), związany z istnieniem dodatkowej drogi przewodzenia (na ogół wrodzona). Powoduje on krążenie po pętli impulsów elektrycznych, którego następstwem jest szybki, miarowy rytm (150-250 uderzeń na minutę). Zazwyczaj nie towarzyszą mu strukturalne choroby serca. Ten typ tachyarytmii ma charakter napadowy.

Tachyarytmie nadkomorowe
To zaburzenia rytmu, które obejmują przedsionki. Impulsy pobudzające serce do bardzo szybkiej pracy wytwarzają się chaotycznie w ścianach przedsionków i rozchodzą falami w różnych kierunkach, powodując nieskoordynowane drżenie mięśni przedsionka, zamiast ich skurcze. Najczęściej obserwowane typy tachyarytmii nadkomorowych to:
Migotanie przedsionków(AF) bardzo szybka i zupełnie nieuporządkowana czynność przedsionków, której częstość jest większa niż 300 u/min i potrafi u niektórych osób dochodzić nawet do 600 uderzeń /min. W wyniku braku skurczów przedsionków, napełnianie komór jest częściowo upośledzone, co zmniejsza wydajność serca o ok 20%. Rytm przedsionków przewodzi się nieregularnie do komór, dając szybki i nieregularny rytm serca. Brak prawidłowego przepływu przez jamy przedsionków, może powodować tworzenie się skrzeplin i ryzyko udaru lub zatoru. U pacjentów z utrwalonym migotaniem przedsionków ryzyko to zmniejsza się przez wprowadzenie leków przeciwzakrzepowych.

Trzepotanie przedsionków (AFl) to tachyarytmia z nieco wolniejszym rytmem (poniżej 300 u/min) niż przy migotaniu, gdzie rytm przedsionków przewodzi się regularnie do komór w sekwencji np. 2:1. Również utrwalone trzepotanie wymaga wprowadzenie terapii przeciwzakrzepowej w celu ograniczenia ryzyka udaru mózgu.

Nawrotny częstoskurcz węzłowy AVNRT to tachykardia nadkomorowa spowodowana istnieniem dodatkowej, wolnej drogi przewodzenia, przez którą powstaje tzw. pętla nawrotna wokół węzła przedsionkowo-komorowego. Krążący w pętli impuls, powoduje szybki regularny rytm o częstości ok 250 u/min. Zaburzenie to ujawnia się często dopiero po 30 roku życia.

Tachyarytmie komorowe
Szybki, nieprawidłowy rytm obejmujący komory serca, którego źródłem są pobudzenia pochodzące z patologicznych komórek mięśnia komór – tzw. ognisk ektopowych. Rytm komór nie jest zsynchronizowany z rytmem przedsionków, czas pomiędzy kolejnymi skurczami jest tak krótki, że komory nie są w stanie prawidłowo napełniać się krwią, więc ilość pompowanej przez serce krwi znacznie maleje. Najczęściej występującymi tachyarytmiami komorowymi są:
Częstoskurcz komorowy (VT) to tachykardia, w której rytm inicjowany jest przez jedno lub więcej ognisk komórek mięśnia serca.

Rytm jest szybki (100 – 250 u/min) ale najczęściej regularny. U niektórych pacjentów częstoskurcz komorowy może się utrzymywać dłuższy czas, u innych gaśnie samoistnie lub na skutek postępującego niedokrwienia mięśnia, przekształca się w groźne migotanie komór.

Migotanie komór (VF) to najgroźniejsza tachyarytmia komorowa, w której rytm pobudzany przez komórki mięśnia komór, sięga nawet 600 u/min. Komory serca przy tej prędkości pobudzeń nie kurczą się ale drżą co całkowicie uniemożliwia pompowanie krwi i prowadzi do zatrzymania krążenia (zanik tętna). Większość chorych w ciągu 10 sekund traci przytomność, po kolejnych 20 sekundach przestaje oddychać i w razie braku reanimacji, umiera w ciągu kilku minut.

One comment

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *